EHBO bij honden: wat doe je direct, thuis of onderweg?

Veiligheid eerst: voor jezelf en je hond

Het allereerste wat je doet bij een hondenongeval is zorgen voor veiligheid. Twijfel je in een concrete situatie? Gebruik de EHBO checker. Een gewonde hond kan onvoorspelbaar reageren, zelfs als het normaal de liefste hond is. Pijn en schrik kunnen ervoor zorgen dat een hond bijt uit zelfverdediging. Benader daarom altijd rustig en praat zachtjes tegen je hond.

Als het ongeval op straat gebeurt, maak dan eerst de omgeving veilig. Zet de auto aan de kant, gebruik je alarmknipperlichten en zorg dat andere weggebruikers je kunnen zien. Bij een wandeling breng je je hond naar een veilige plek weg van verkeer of andere gevaren.

Eerste beoordeling: is je hond bij bewustzijn?

Controleer of je hond bij bewustzijn is door zachtjes zijn naam te roepen. Reageert hij? Dan is dat een goed teken. Let op zijn ademhaling: is die regelmatig? Zien zijn tandvlees roze? Blauwe of witte tandvlezen zijn een alarmsignaal dat je direct naar de dierenarts moet.

Probeer voorzichtig te ontdekken waar de pijn zit, maar forceer niets. Een hond die veel pijn heeft kan happen of grommen, ook naar zijn eigen baasje. Spreek rustig en geef hem de tijd om te begrijpen dat je wilt helpen.

Bloeding stoppen: de belangrijkste stappen

Bij een bloedende wond druk je met een schone doek of steriel gaas direct op de wond. Houd de druk vast en til het gewonde lichaamsdeel indien mogelijk omhoog boven het hart. Vervang het verband niet als het doordrenkt raakt, maar leg er een nieuwe laag overheen.

Een lichte bloeding kun je vaak zelf behandelen, maar bij ernstige bloedingen waarbij het bloed eruit spuit of niet stopt binnen 10 minuten, moet je direct naar de dierenarts. Wacht niet te lang met professionele hulp - honden kunnen snel veel bloed verliezen.

Botbreuken en gewrichtsblessures

Vermoed je een botbreuk omdat je hond niet op een poot wil staan, die poot vreemd hangt, of je ziet een open breuk? Probeer dan de gewonde poot zo min mogelijk te bewegen. Wikkel voorzichtig een handdoek om het gewonde gebied voor stabiliteit, maar niet te strak.

Bij botbreuken is snel professioneel ingrijpen cruciaal. Pijnstilling en röntgenfoto's kunnen alleen door een dierenarts gedaan worden. Til je hond voorzichtig op (zie transportadvies verderop) en rijd rustig naar de praktijk.

Vergiftiging herkennen en handelen

Tekenen van vergiftiging zijn braken, diarree, kwijlen, trillen, stuiptrekkingen of bewusteloosheid. Het kan ook gaan om sterk veranderd gedrag: apathie of juist extreme onrust. Chocolade, druiven, ui en knoflook zijn giftig voor honden, net als veel huishoudelijke producten.

Bij vermoeden van vergiftiging: bel direct de dierenarts en vertel precies wat je hond mogelijk heeft ingenomen. Probeer je hond niet te laten braken tenzij de dierenarts dit expliciet adviseert - sommige stoffen kunnen meer schade aanrichten bij het omhoogkomen.

Hoe controleer je vitale functies?

De hartslag voel je aan de binnenkant van de achterpoot, waar de poot het lichaam raakt. Een normale hartslag bij honden ligt tussen 70-120 slagen per minuut (kleine honden kloppen sneller). De ademhaling controleer je door te kijken hoe vaak de borstkas op en neer gaat: normaal is 10-30 ademhalingen per minuut.

Druk zachtjes op het tandvlees en laat los: het wordt even wit en moet binnen 2 seconden weer roze worden. Duurt dit langer, dan kan er een probleem zijn met de bloedcirculatie. De lichaamstemperatuur meet je rectaal: normaal is 38,0 tot 39,2 graden.

Wonden schoonmaken en verbinden

Kleine wonden spoel je voorzichtig met lauw water om vuil weg te spoelen. Gebruik daarna een mild ontsmettingsmiddel dat geschikt is voor dieren. Alcohol of jodium kunnen te agressief zijn en extra pijn veroorzaken.

• Draag wegwerphandschoenen als je die hebt
• Spoel de wond met schoon water
• Dep de wond droog met steriel gaas
• Breng ontsmettingsmiddel aan
• Verbind met steriel verband, niet te strak
• Houd de wond droog en controleer dagelijks

Diepe wonden, wonden die niet stoppen met bloeden of wonden die er vuil of geïnfecteerd uitzien hebben altijd professionele behandeling nodig. Twijfel je? Bel je dierenarts voor advies.

Kleine honden: gebruik een deken als brancard

Voor kleine honden kun je een stevige deken of groot badhanddoek gebruiken als brancard. Leg de deken naast je hond, schuif hem er voorzichtig op en til hem op door de vier hoeken van de deken vast te pakken. Zo voorkom je dat je per ongeluk op een pijnlijke plek drukt.

Een reisbench is ideaal voor transport, omdat je hond daar stabiel en veilig in ligt. Zet eventueel een dekentje erbij voor extra comfort en warmte.

Grote honden: til met twee personen

Een grote hond til je het beste met twee personen op: één houdt de voorbenen vast en ondersteunt het hoofd, de ander tilt de achterpoten en ondersteunt de rug. Houd de hond horizontal en vermijd dat zijn rug doorbuigt.

Kan je hond nog wel lopen, dan is het soms beter om hem langzaam naar de auto te laten lopen in plaats van te tillen. Let daarbij goed op zijn reactie: stopt hij of gaat hij klagen, dan heeft hij te veel pijn en moet je toch tillen of een brancard improviseren.

In de auto: fixatie en comfort

Zorg dat je hond niet kan wegschuiven tijdens het rijden. Een deken of handdoek helpt hem warm te blijven en geeft wat comfort. Rijd rustig, rem en accelereer zacht, en neem bochten langzaam. Stress door hard rijden maakt de situatie voor je hond alleen maar erger.

Heb je iemand die mee kan rijden, laat die persoon dan bij je hond blijven om hem gerust te stellen. Praat rustig tegen hem en houd hem in de gaten voor veranderingen in zijn toestand. Bij ernstige situaties kun je ook bellen terwijl je onderweg bent om de dierenarts voor te bereiden.

Basisbenodigdheden die altijd handig zijn

Een goed gevulde EHBO-kit kan het verschil maken bij een noodsituatie. Bewaar alles in een waterproof box of tas die je snel kunt pakken, en controleer regelmatig of de inhoud nog compleet en houdbaar is.

• Steriel gaas en kompressen in verschillende maten
• Zelfklevend verband en gewone verband
• Wegwerphandschoenen en een pincet
• Thermometer speciaal voor dieren
• Mild ontsmettingsmiddel (geen alcohol)
• Fysiologisch zout voor spoelen
• Een zaklamp en batterijen
• Een deken voor warmte en transport

Voeg ook een lijst toe met belangrijke telefoonnummers: je eigen dierenarts, de spoeddierenarts en eventueel een 24-uurs kliniek in de buurt. Bewaar een kopie in je auto en een thuis.

Voor onderweg en op vakantie

Als je met je hond op vakantie gaat, neem dan een compactere versie mee van je EHBO-kit. Zoek van tevoren uit waar de dichtstbijzijnde dierenarts zit en wat de spoedregeling is in de streek waar je naartoe gaat.

Een kleine kit voor daguitjes kan bestaan uit gaasjes, verband, ontsmettingsmiddel en het telefoonnummer van je dierenarts. Bij langere tochten of hikes neem je het liefst de volledige kit mee, vooral als je ver van de bewoonde wereld gaat.