Wanneer moet je eieren keren bij broeden?

Het kuiken groeit vast zonder keren

Een ontwikkelend kuiken beweegt constant binnen het ei. Blijft het ei te lang in dezelfde positie liggen, dan gaat de dunne vlies aan de binnenkant van de schaal plakken aan het kuiken. Dit proces begint al binnen 6-8 uur bij de juiste broedtemperatuur. Het kuiken kan zich dan niet meer normaal ontwikkelen en sterft vaak af.

Je ziet dit vooral gebeuren aan de kant waar het ei het langst gelegen heeft. De vliesstructuur droogt uit en wordt taai. Het jonge kuiken heeft nog niet genoeg kracht om zich los te trekken van deze vastgegroeide delen.

Natuurlijke beweging door broedende hen

Een broedende hen keert haar eieren gemiddeld elke 1-2 uur. Ze doet dit met haar snavel door het ei een kwartslag te draaien of met haar poten door ertegenaan te duwen. Soms staat ze even op om haar veren te schudden en gaat dan anders zitten, waardoor de eieren vanzelf verschuiven.

Bij kunstmatig broeden moet je deze natuurlijke beweging nabootsen. De meeste moderne broedmachines hebben een automatische keerfunctie die dit overneemt. Oudere machines of eenvoudige modellen vereisen handmatig keren.

Begin direct na plaatsing in de broedmachine

Start met keren zodra je de eieren in de broedmachine hebt gelegd en de juiste temperatuur bereikt is. De eerste 24 uur zijn cruciaal omdat de celdeling dan op gang komt. Wacht je te lang, dan kan het proces al beginnen vast te lopen.

• Eerste keerbeurt: 4 uur na plaatsing
• Daarna elke 2-4 uur consequent
• Ook 's nachts, of gebruik automatische keerfunctie
• Keer een oneven aantal keren per dag (5 of 7 keer)

Het oneven aantal zorgt ervoor dat het ei niet elke nacht dezelfde kant op ligt. Een vast ritme van bijvoorbeeld 7:00, 11:00, 15:00, 19:00 en 23:00 werkt goed voor de meeste mensen.

Stop op dag 18 met keren

Op dag 18 van de 21-daagse broedperiode stop je definitief met keren. Het kuiken bereidt zich dan voor op het uitkomen door zijn kop naar de luchtkamer te bewegen. Keren verstoort dit proces en kan ervoor zorgen dat het kuiken verkeerd komt te liggen voor het uitkomen.

Vanaf dag 18 verhoog je ook de luchtvochtigheid en open je eventuele ventilatieopeningen verder. Het is belangrijk om de broedmachine dan niet meer open te maken, behalve als er echt problemen zijn.

Eieren markeren voor overzicht

Markeer elk ei met een potlood op beide kanten. Gebruik bijvoorbeeld een X op de ene kant en een O op de andere kant. Stiften of viltstift kunnen giftige dampen afgeven bij de broedtemperatuur, dus gebruik alleen een gewoon potlood.

Let erop dat alle eieren na het keren dezelfde markering naar boven tonen. Zo kun je in één oogopslag zien of je alle eieren gekeerd hebt. Vergeet je er eentje, dan valt dat direct op.

Snelheid en voorzichtigheid bij handmatig keren

Open de broedmachine zo kort mogelijk om temperatuurverlies te beperken. Keer alle eieren in één keer en sluit direct weer af. Het hele proces mag niet langer dan 1-2 minuten duren voor een gemiddelde lading van 10-15 eieren.

• Draai elk ei ongeveer 180 graden om zijn as
• Wees voorzichtig maar wel beslist in je bewegingen
• Controleer of alle markeringen gelijk staan
• Sluit de machine onmiddellijk weer
• Noteer het tijdstip voor de volgende keerbeurt

Voordelen van automatische keersystemen

Automatische keersystemen zijn betrouwbaarder omdat ze geen menselijke vergeetachtigheid kennen. De machine keert elke 1-2 uur, ook 's nachts. Dit komt het dichtst bij het natuurlijke gedrag van een broedende hen. Bij uitbroeden met een broedmachine worden automatische systemen vaak aangeraden.

De meeste automatische systemen kantelen de lade waarin de eieren liggen onder een hoek van 45 graden heen en weer. Sommige machines draaien de eieren individueel, maar dit is minder gebruikelijk bij hobbybroedmachines.

Wanneer handmatig keren toch de voorkeur heeft

Handmatig keren geeft je meer controle over elk individueel ei. Je kunt beschadigde of afwijkende eieren eerder opmerken en eventueel verwijderen. Ook kun je de ontwikkeling beter volgen door schouwing (doorkijken met een lamp).

Voor kleine aantallen eieren (minder dan 10) is handmatig keren vaak praktischer dan investeren in dure automatische systemen. Het vraagt wel discipline om het consequent vol te houden gedurende 18 dagen.

Te vaak of te weinig keren

Meer dan om de 2 uur keren veroorzaakt stress bij het ontwikkelende kuiken. Het heeft rust nodig om de groeiprocessen goed te laten verlopen. Te vaak openen van de machine zorgt ook voor temperatuurschommelingen die schadelijk zijn.

Minder dan om de 6 uur keren vergroot het risico op vastgroeiing aanzienlijk. Occasioneel een keerbeurt overslaan is niet dramatisch, maar structureel te weinig keren leidt tot veel mislukte broedingen.

Niet stoppen op dag 18

Een veelgemaakte fout is doorgaan met keren tot het einde van de broedperiode. Het kuiken heeft de laatste drie dagen rust nodig om zich goed te positioneren voor het uitkomen. Keren na dag 18 kan ervoor zorgen dat het kuiken verkeerd komt te liggen.

Teken voor jezelf een kalender waarbij je precies bijhoudt wanneer je moet stoppen met keren. Tel vanaf de dag dat je de eieren hebt gelegd: dag 1 is de eerste dag, dag 18 is de laatste keerdag. Na het grootbrengen van kuikens zie je dat deze voorbereiding essentieel was.