Legstop in de winter: is dat normaal of reden tot zorgen?
Een plotselinge daling in eierproductie tijdens de wintermaanden is bij kippen volkomen normaal. Je merkt vaak dat je hennen vanaf november veel minder eieren leggen of soms wekenlang helemaal stoppen. Dit komt door kortere dagen, kou en het natuurlijke ritme van kippen die een rustperiode inlassen.
📌 Belangrijk om te weten
- Winterse legstop is natuurlijk gedrag door korte dagen en koudere temperaturen
- Kippen hebben minder dan 12 uur daglicht nodig om de eierproductie te stoppen
- Jonge hennen onder 1 jaar leggen vaak wel door, maar minder frequent
- Zorgen zijn pas gerechtvaardigd bij sloomheid, geen eetlust of andere ziektesymptomen
- Kunstlicht en wintervoeding kunnen helpen, maar forceren is niet altijd verstandig
Herkenbare situaties waarin kippen minder leggen
Morgens lege legnesten in november: Je gaat controleren op eieren maar vindt al dagen niets meer, terwijl je kippen nog wel gewoon rondlopen en eten.
Geleidelijke afname vanaf oktober: Je kip die normaal om de dag legde, produceert nu nog maar 1-2 eieren per week of minder.
Complete stilstand bij oudere hennen: Hennen van 2 jaar of ouder stoppen helemaal met leggen en beginnen pas weer in maart.
Jonge hennen blijven wel leggen: Pullets van 6-10 maanden oud leggen door, maar duidelijk minder frequent dan in de zomer.
Eerste winter met kippen: Je vraagt je af of dit normaal is of dat er iets mis is met de verzorging.
Verschil tussen hennen: Sommige kippen stoppen compleet, andere produceren nog wel eieren maar onregelmatig.
Waarom stoppen kippen met leggen in de winter?
Korte dagen sturen de eierproductie aan
Kippen hebben minimaal 14-16 uur licht per dag nodig voor optimale eierproductie. Vanaf oktober worden de dagen in Nederland korter dan 12 uur, wat het signaal geeft dat het winter wordt. Dit activeert het natuurlijke mechanisme om te stoppen met leggen.
Lichtreceptoren in de ogen van kippen meten het aantal lichturen. Wanneer dit aantal onder een kritische grens komt, stopt de productie van hormonen die nodig zijn voor eivorming. Dit proces begint meestal half oktober en is volledig actief in november.
Energie besparen voor overleving
Eieren leggen kost veel energie en voedingsstoffen. In de winter hebben kippen deze energie nodig om warm te blijven en te overleven. Het stoppen met leggen is daarom een slimme biologische strategie.
Een leggende hen gebruikt dagelijks ongeveer 20% van haar lichaamseiwit voor eierproductie. Door deze winterse legstop kan ze haar reserves aanvullen en sterker de winter doorkomen.
Wanneer is een legstop normaal en wanneer zorgen?
Normale patronen herkennen
Een geleidelijke afname vanaf eind september tot november is volledig normaal. Je ziet vaak dat kippen eerst om de 2-3 dagen leggen in plaats van dagelijks, daarna 1-2 keer per week, tot ze helemaal stoppen.
- Hennen ouder dan 18 maanden stoppen vaak compleet van december tot maart
- Jonge hennen van 6-12 maanden leggen door maar wel 50-70% minder
- Winterharde rassen zoals Rhode Island Red en Australorps leggen relatief beter door
- De legstop begint meestal tussen half oktober en begin november
Wanneer er wel reden tot zorg is
Zorgen zijn gerechtvaardigd als een kip plotseling stopt met leggen buiten het winterseizoen, of als ze naast de legstop andere symptomen toont. Let op deze signalen:
- Sloomheid, weinig bewegen of apart zitten van de groep
- Verminderde eetlust of helemaal niet meer eten
- Veranderingen in de ontlasting (waterig, bloederig of afwezig)
- Puffend ademhalen, open snavel of andere tekenen van ziekte
- Plotselinge legstop in zomer of vroege herfst zonder duidelijke oorzaak
Bij twijfel over de gezondheid van je kippen is het verstandig om een dierenarts te raadplegen die ervaring heeft met pluimvee.
Wat kun je doen om de winterlegstop te beïnvloeden?
Kunstmatig licht toevoegen in het kippenhok
Door een lamp in het kippenhok te installeren kun je de daglengte kunstmatig verlengen naar 14-16 uur. Gebruik een timer die het licht 's ochtends vroeg aanzet, zodat kippen niet in het donker van hun stok moeten springen.
Een gewone gloeilamp van 40-60 watt is vaak voldoende voor een klein hok. LED-lampen kunnen ook, maar zorg dat ze warm wit licht geven. Het licht hoeft niet superverfeldend te zijn - je moet kunnen lezen, maar het mag gezellig blijven.
Voeding aanpassen voor winterse eierproductie
- Geef legkorrel met hoger eiwitpercentage (16-18% in plaats van 14%)
- Bied extra calcium aan door oesterschelpen of gebroken eierschalen
- Voeg warme traktaties toe zoals gekookte aardappelen of havermout
- Zorg dat het drinkwater niet bevriest - gebruik zo nodig een verwarmde waterbak
- Geef 's avonds graan zodat kippen energie hebben om warm te blijven
Let wel op dat niet alle kippen positief reageren op gedwongen eierproductie. Sommige hennen hebben echt rust nodig en gaan achteruit als je ze forceert om door te leggen.
Wanneer beginnen kippen weer normaal te leggen?
Natuurlijk herstel met langere dagen
De meeste kippen beginnen weer te leggen vanaf eind februari tot begin april, wanneer de dagen merkbaar langer worden. Je ziet meestal eerst dat ze weer interesse tonen in de legnesten - ze gaan erin zitten zonder ei te leggen.
Het eerste ei na een winterpauze is vaak wat klein of misvormd. Dat is normaal en verbetert binnen enkele dagen. Oudere hennen hebben soms 2-3 weken nodig om weer op volle productie te komen, terwijl jonge hennen vaak binnen een week weer dagelijks leggen.
Verschillen tussen leeftijden en rassen
Jonge hennen van minder dan een jaar oud starten eerder dan oudere dieren. Commerciële legrassen zoals Isa Brown beginnen sneller dan langzaam groeiende rassen. De leeftijd van je kippen speelt een grote rol in hoe lang de legstop duurt.
Hennen die kunstmatig licht hebben gehad tijdens de winter, kunnen een langere hersteltijd nodig hebben. Hun lichaam is uitgeput en heeft meer tijd nodig om weer op kracht te komen.
Wil je meer leren over seizoensgebonden gedrag en verzorging van kippen?
Artikel samenvatting
Een legstop in de winter is bij kippen volkomen natuurlijk gedrag door kortere dagen en lagere temperaturen. De meeste hennen stoppen van november tot maart met leggen om energie te besparen voor overleving. Jonge hennen leggen vaak wel door maar minder frequent. Zorgen zijn pas gerechtvaardigd als er naast de legstop andere ziektesymptomen optreden zoals sloomheid of verminderde eetlust.
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Ja, het is volledig normaal dat kippen minder eieren leggen in de winter. Dit komt door kortere dagen, kou en minder natuurlijk licht. Veel kippen leggen van november tot februari 50-80% minder eieren dan in de zomer.
Zorgen zijn gerechtvaardigd als een kip plots helemaal stopt met leggen buiten de winter, sloom wordt, minder eet of andere ziekteverschijnselen toont. Een geleidelijke afname in de winter is normaal.
Je kunt kunstmatig licht toevoegen in het kippenhok voor 14-16 uur licht per dag, extra eiwit geven en het hok warm houden. Dit kan helpen, maar veel kippen hebben van nature een rustperiode nodig.
De meeste kippen beginnen vanaf maart weer meer te leggen wanneer de dagen langer worden. Jonge hennen van minder dan een jaar oud leggen vaak door de winter heen, maar wel minder.
Jonge hennen onder de 1 jaar en winterharde rassen zoals Rhode Island Red, Marans of Australorps leggen relatief goed door in de winter vergeleken met andere rassen.
Afsluiting
Een winterse legstop is geen reden tot paniek, maar een natuurlijk onderdeel van het kippenhoudersleven. Door te begrijpen wanneer dit normaal is en wanneer niet, kun je beter inschatten of je kippen gezond zijn. De meeste hennen komen in het voorjaar vanzelf weer op gang met leggen. Tot die tijd kun je genieten van de rustperiode en je kippen de tijd geven die ze nodig hebben om sterk en gezond te blijven.