Wat gaat er vaak mis bij kippen in de winter?

Drinkwater dagelijks vervangen bij vorst

Water bevriest al bij temperaturen onder 0°C. Je ziet het 's ochtends vroeg als er een ijslaag op de drinkbak zit. Kippen kunnen dan niet drinken en raken binnen 24 uur gestrest.

Vervang bevroren water direct door lauwwarm water van ongeveer 15°C. Controleer minimaal twee keer per dag of het water nog vloeibaar is. Soms bevriest het al rond het middaguur als het stevig vriest.

Een verwarmde drinkbak voor pluimvee houdt het water boven het vriespunt. Deze kost ongeveer €25-40 en voorkomt dagelijks vervangen. Let wel op de stroomkosten van ongeveer €0,50 per week bij continu gebruik.

Signalen van uitdroging snel herkennen

Een uitgedroogde kip zit apathisch met gesloten ogen en beweegt nauwelijks. Haar kam wordt donkerder van kleur en voelt droog aan. Bij het optillen van de huidplooi op de nek blijft deze langzaam terugveren in plaats van direct.

Kippen die te weinig drinken eten ook minder, omdat ze voer moeten kunnen weglikken. Je merkt dit aan lege voerbakken die normaal leeg zijn tegen de avond. Meer over drinkgedrag herkennen vind je in onze uitgebreide gids.

Vochtigheid herkennen aan druppels en geur

Condensatie ontstaat wanneer warme, vochtige lucht van de kippen tegen koude wanden komt. Je ziet waterdruppels aan het plafond, vooral 's ochtends vroeg. De lucht in het hok ruikt muf of scherp door ammoniak uit de mest.

• Waterdruppels vallen van het dak op de kippen
• Ramen of wanden zijn beslagen en nat
• Stro voelt klam aan in plaats van droog en knapperig
• Ammoniakgeur prikt in je neus bij het openen van het hok

Hoge luchtvochtigheid vergroot het risico op bevriezingsschade aan kammen en lellen. Vocht op de huid bevriest sneller dan droge huid.

Ventilatie verbeteren zonder tocht

Ventilatie moet altijd boven de koppen van de kippen plaatsvinden. Luchtgaten onder de 1,5 meter hoogte veroorzaken koude tocht die direct op de kippen blaast.

Maak ventilatieopeningen van ongeveer 5x10 cm per 3 kippen in de bovenste helft van twee tegenoverliggende wanden. Bedek deze met gaas tegen roofdieren. Regelbare ventilatieschotten helpen om de luchtstroom aan te passen aan het weer.

Test tocht door een kaars aan te steken op zithoogte van de kippen. Flakkert de vlam, dan is er te veel luchtbeweging op kipniveau. Specifieke winteraanpassingen voor je hok helpen om het juiste evenwicht te vinden.

Isolatie controleren en verbeteren

Kippen houden zichzelf warm door hun spieren te laten trillen en hun veren op te zetten. Bij temperaturen onder 5°C verbruiken ze 20-30% meer energie. Je merkt dit aan toegenomen vraag naar voer en minder activiteit overdag.

Check isolatie door met je hand langs wanden en het dak te voelen. Koude plekken wijzen op warmteverlies. Veel hokken hebben te dunne wanden van 10-15mm, terwijl 20mm hout met isolatiemateriaal veel beter werkt.

Leg extra stro of zaagsel als bodembedekking tot een laag van 10-15 cm. Dit isoleert de voeten tegen koude vloeren. Vervang natte bedekking direct, want vocht trekt warmte weg.

Voeding aanpassen voor extra energie

• Geef 10-15% meer voer bij temperaturen onder 0°C
• Voer energierijk graan zoals maïs of haver als avondsnack
• Zorg voor constant beschikbaar droog voer, ook bij vorst
• Geef warme havermout of gekookte rijst bij extreme kou
• Verhoog het eiwitpercentage naar 18-20% tijdens koude periodes

Let op overgewicht in de lente door winterse overvoeding. Weeg kippen maandelijks of voel aan de borstspier of deze te dik wordt. Precieze voerhoeveelheden per dag helpen om overvoeding te voorkomen.

Winterverveling herkennen aan gedrag

Verveling ontstaat doordat kippen hele dagen opgesloten zitten in het hok. Ze kunnen niet scharrelen, stofbaden of nieuwe dingen ontdekken. Dit leidt tot frustratiegedrag zoals verenpikken en ruzie om voer.

Je ziet verveling aan kippen die doelloos rondlopen, elkaar achternazitten zonder duidelijke reden, of obsessief aan dezelfde plek pikken. Ze staan vaak stil bij de hokdeur alsof ze naar buiten willen, maar durven niet door de sneeuw.

Verenpikken begint meestal met één kip die een andere aanvalt. Binnen enkele dagen doen meer kippen mee. Kale plekken ontstaan op rug, nek of onder de staart.

Bezigheid bieden in het hok

Hang een krop andijvie of Chinese kool aan een touwtje op kiphoogte. Kippen moeten eraan trekken en springen om erbij te komen. Dit bootst natuurlijk foerageergedrag na.

Strooi graan of pellets tussen het stro zodat kippen moeten scharrelen om het te vinden. Begin met kleine hoeveelheden van 20-30 gram per kip verdeeld over de dag.

Plaats extra zitstokken op verschillende hoogtes zodat kippen kunnen klimmen en andere plekken kunnen kiezen. Territoriumruzie vermindert als er meerdere 'goede' plekken zijn.

Een stofbad binnen het hok helpt tegen verveling en houdt kippen gezond. Een goed stofbad maken vraagt de juiste materialen en plek in het hok.

Kammen en lellen beschermen tegen vorst

Grote kammen en lellen bevriezen het eerst omdat ze slecht doorbloed worden. Je ziet donkere verkleuring aan de punten, vooral bij hanen met forse kammen. Dit is pijnlijk en kan leiden tot afsterving van weefsel.

Bevriezingsschade ontstaat bij temperaturen onder -5°C gecombineerd met hoge luchtvochtigheid. Natte kammen bevriezen sneller dan droge. Rassen zoals Leghorn met grote enkelvoudige kammen lopen meer risico dan rassen met kleine rozekammen.

Smeer vaseline of glycerine op kammen en lellen bij aangekondigde strenge vorst. Dit beschermt tegen vocht en wind. Herhaal dit elke 2-3 dagen tijdens vorstperiodes.

Tenen en poten droog houden

Natte poten en tenen bevriezen bij lichte vorst al. Kippen die in modder of sneeuw lopen krijgen vochtige voeten die snel afkoelen. Je ziet dat ze afwisselend op één poot staan om de andere op te warmen.

Leg houten planken of roosters in de uitloop waar kippen droog kunnen staan. Vervang doorweekt stro dagelijks door droog materiaal. Een overdekte uitloop voorkomt dat sneeuw op de voeten valt.

Controleer dagelijks de poten op donkere vlekken of zwelling. Bij twijfel over bevriezingsschade is het verstandig om contact op te nemen met een dierenarts, vooral als kippen moeite hebben met lopen.