Waarom leggen kippen minder eieren dan verwacht?

Piekproductie in het eerste legjaar

Jonge hennen die net beginnen met leggen rond hun 20-24 weken leveren de beste prestatie. Een Isa Brown of Rhode Island Red kan dan 5-6 eieren per week leggen, wat neerkomt op bijna één ei per dag. Let op het verschil met sierkippen zoals Brahma's of Cochin's, die ook in hun topjaar slechts 3-4 eieren per week produceren.

Veel mensen denken dat alle kippen dagelijks leggen, maar dat is een misverstand. Twijfel je of jouw kippen normaal leggen? Doe de ei probleem checker. Zelfs toplegsters hebben een natuurlijk ritme van ongeveer 25-26 uur per cyclus. Dit betekent dat een kip die maandag vroeg legt, dinsdag later op de dag een ei produceert en woensdag misschien helemaal niet.

Invloed van daglichttiming op legritme

Kippen hebben minimaal 14-16 uur licht per dag nodig voor optimale eierproductie. Van maart tot september is dit natuurlijk aanwezig, maar vanaf oktober wordt het problematisch. Een legstop in de winter is daarom volkomen natuurlijk en gezond.

Je merkt de daling meestal geleidelijk: eerst vier eieren per week in plaats van vijf, daarna twee of drie. Sommige hennen stoppen in december en januari helemaal met leggen. Dit is geen probleem, maar wel een reden waarom je verwachtingen moet bijstellen.

Afname per levensjaar duidelijk merkbaar

Na het eerste legjaar daalt de productie met ongeveer 10-15% per jaar. Een hen die in haar eerste jaar 280 eieren legt, produceert in het tweede jaar nog zo'n 240 eieren. In het derde jaar zakt dit naar ongeveer 200 eieren, wat neerkomt op minder dan vier eieren per week.

• Eerste legjaar: 5-6 eieren per week bij legrassen
• Tweede jaar: 4-5 eieren per week
• Derde jaar: 3-4 eieren per week
• Vierde jaar: 2-3 eieren per week

Het probleem is dat veel mensen kippen kopen zonder te weten hoe oud ze zijn. Oudere kippen kosten minder in aanschaf, maar leveren ook minder op. Een tweejarige hen is nog steeds een goede keuze, maar verwacht dan niet de prestatie van een jonge legster.

Herkenning van een verouderende leghen

Oudere hennen hebben vaak een bleekgele snavel en poten, terwijl jonge legsters felgele kleuren vertonen. De kam wordt minder helder rood en voelt zachter aan. Hun algemene activiteit neemt af: ze blijven langer op de zitstok zitten en lopen minder rond in de ren.

Een duidelijk verschil zie je in het tijdstip van leggen. Jonge hennen leggen meestal tussen 8 en 11 uur 's ochtends, oudere hennen vaak pas in de middag of soms helemaal niet meer op vaste tijden.

Directe reactie op veranderingen in de groep

Kippen stoppen vaak abrupt met leggen bij de komst van nieuwe dieren. Rangorde-ruzie door nieuwe kippen kan weken aanhouden, waarbij de eierproductie van de hele groep instort. Let op tekenen van spanning: weinig eten, veel ruzie rond voerbakken, en kippen die zich afzonderen.

Ook roofdierbezoek heeft directe gevolgen. Zelfs als er niets gebeurt, kan een vos die 's nachts rond het hok snuffelt ervoor zorgen dat je hennen drie dagen tot een week minder of helemaal niet leggen. Ze blijven angstig en alert, wat energie kost die normaal naar eierproductie zou gaan.

Hokveranderingen en bouwwerkzaamheden als verstoring

• Verplaatsing van het kippenhok naar een andere plek in de tuin
• Nieuwe legnesten of verandering in inrichting van het hok
• Bouwgeluid of graafwerkzaamheden in de buurt
• Bezoek van onbekende mensen die in de ren komen
• Verandering van voersoort of voertijden

Vaak duurt het 1-2 weken voordat kippen weer normaal gaan leggen na zo'n verstoring. Dit is een van de redenen waarom beginnende houders teleurgesteld raken: ze verwachten stabiliteit, maar krijgen te maken met wisselende opbrengsten door factoren die ze niet altijd kunnen controleren.

Calciumgebrek toont zich snel in legprestatie

Een kip heeft dagelijks 4-5 gram calcium nodig om een eierschaal te vormen. Bij tekort begint ze eerst eieren met dunne schalen te leggen, daarna stopt de productie helemaal. Je merkt dit binnen twee tot drie weken nadat het calciumgehalte in het voer te laag wordt.

Kwaliteit van het basisvoer speelt een grote rol. Goedkoop kippenvoer bevat vaak te weinig calcium en eiwit. Het juiste kippenvoer kiezen kan het verschil maken tussen drie en zes eieren per week. Legmeel met 16-18% eiwit en 3,5-4% calcium geeft meestal de beste resultaten.

Ziekten die eierproductie onderbreken

Wormbesmettingen, mijten en inwendige infecties stoppen meestal eerst de eierproductie voordat je andere symptomen ziet. Een hen die normaal vijf eieren per week legt en plots stopt, kan last hebben van parasitair bezoek zonder dat je dit direct ziet aan haar gedrag.

Controleer regelmatig onder de veren naar luizen of mijten, vooral rond de vent en onder de vleugels. Worminfecties herken je soms aan dunne, waterige mest of juist hele droge keutels. Bij twijfel over de gezondheid van je kippen is het verstandig contact op te nemen met een dierenarts.

Complete legstop tijdens verveling van veren

Rui is een natuurlijk proces waarbij kippen hun oude veren vervangen door nieuwe. Dit gebeurt meestal in de herfst en duurt 6-12 weken. Tijdens deze periode stoppen alle hennen met leggen omdat hun lichaam alle energie in verenproductie steekt.

Je herkent rui aan losse veren in het hok en kale plekken op nek en rug. Sommige kippen verliezen dramatisch veel veren en zien er tijdelijk erg pluizig uit. Andere hennen vervellen geleidelijker, maar ook zij leggen in deze periode niet of nauwelijks.

Broeds gedrag als tijdelijke onderbreking

Een broedse hen stopt met leggen en blijft drie weken op het nest zitten, ook als er geen eieren onder liggen. Broeds gedrag herken je aan het lange zitten op het nest, agressie als je het ei wegneemt, en een typisch gakkend geluid.

Sommige rassen zoals Cochin's en Brahma's worden sneller broeds dan anderen. Dit betekent dat ze meerdere keren per jaar drie weken stoppen met leggen, wat hun jaarproductie flink kan drukken. Legrassen zoals Isa Browns worden veel minder vaak broeds.