Rui en voeding: hebben kippen extra eiwit nodig?

Eerste tekenen van rui waar je op let

Je ziet de eerste veren op de grond liggen in het hok, vooral 's ochtends na het slapen. Vaak beginnen kippen met ruien rond nek en rug, waar kale plekken zichtbaar worden. Je kip voelt zich ongemakkelijker dan normaal en trekt zich soms wat terug van de groep.

Let op het moment dat je kip minder gaat leggen of helemaal stopt. Dit gebeurt meestal tegelijk met het verlies van de eerste veren. Sommige kippen worden ook wat prikkelbaarder tijdens de rui omdat het een vermoeiend proces is voor hun lichaam.

Verschil tussen normale verveling en echte rui

Bij normale verveling verliest een kip hier en daar een veer, maar bij echte rui zie je clusters van veren tegelijk vallen. De nieuwe pennen die doorprikken zijn duidelijk zichtbaar als kleine donkere puntjes. Een echte rui duurt 6-12 weken, terwijl normale verveling het hele jaar door gebeurt in kleine hoeveelheden.

Ruiende kippen zien er vaak wat treurig uit met half doorgegroeideveren die als pluimpjes uit hun huid steken. Dat is heel anders dan de gladde, volledige veren die je normaal ziet.

Veren bestaan voor 85% uit eiwit

Nieuwe veren zijn bijna volledig gemaakt van keratine, een eiwitsoort die ook in onze haar en nagels zit. Een kip moet duizenden nieuwe veren aanmaken in korte tijd, wat een enorme belasting is voor het lichaam. Zonder extra eiwit kan het kippenlichaam niet genoeg bouwstenen aanleveren voor sterke, gezonde veren.

• Normale legvoer bevat 16% eiwit, ruivoer 18-20%
• Een kip verliest gemiddeld 1000-2000 veren tijdens volledige rui
• Nieuwe verengroei kost 3x meer energie dan eierproductie
• Zonder extra eiwit worden veren zwakker en breken sneller

Energie gaat naar veren in plaats van eieren

Het kippenlichaam kan niet tegelijk optimaal veren groeien én eieren produceren. Tijdens de rui stopt de eierproductie grotendeels omdat alle energie en eiwitten naar de nieuwe veren gaan. Dit is een natuurlijk proces dat je niet tegen kunt gaan, maar wel kunt ondersteunen met de juiste voeding.

Kippen die tijdens de rui te weinig eiwit krijgen, blijven soms maandenlang wat kaal en beginnen pas laat weer met leggen. De normale duur en patronen van rui kunnen je helpen inschatten of je kip voldoende ondersteund wordt.

Speciaal ruivoer versus aangepast legvoer

Ruivoer is legvoer met extra eiwit en vaak ook extra vitamines die verengroei ondersteunen. De meeste voederfabrikanten maken speciaal ruivoer, maar je kunt ook gewoon legvoer aanvullen met eiwitrijke ingrediënten. Ruivoer heeft meestal 18-20% eiwit versus 16% in normaal legvoer.

Let erop dat ruivoer vaak minder calcium bevat omdat kippen tijdens de rui geen eieren leggen. Schakel daarom pas terug naar legvoer als je kip weer begint te leggen, niet zodra de veren er goed uitzien.

Praktische eiwitrijke aanvullingen

• Gedroogde meelwormen: 2-3 gram per kip per dag
• Gekookt ei (met schaal): 1-2 keer per week een klein stukje
• Zonnebloempitten (ongezouten): handje per kip per week
• Kattenvoer (droog, geen vis): kleine hoeveelheid als noodoplossing
• Kikkererwtenmeel: 1 eetlepel door het normale voer mengen

Houd eiwitrijke tussendoortjes beperkt tot maximaal 10% van de totale voeding. Te veel tussendoortjes kunnen het voedingsevenwicht verstoren en leiden tot diarree of andere problemen.

Begin zodra je eerste veren ziet vallen

Schakel over naar ruivoer zodra je meer dan een paar losse veren per dag op de grond ziet. Wacht niet tot je kip er echt kaal uitziet, want dan ben je al te laat. De overgang naar ruivoer mag geleidelijk in een week tijd, maar het hoeft niet per se.

Sommige kippen beginnen al in augustus te ruien, anderen pas in november. Het hangt af van het ras, de leeftijd en de omstandigheden. Jonge hennen in hun eerste jaar ruien vaak minder heftig dan oudere kippen.

Wanneer stop je weer met ruivoer

Stop met ruivoer als alle nieuwe veren volledig zijn doorgegroeid en je kip er weer normaal uitziet. Dit duurt meestal 8-12 weken vanaf het begin van de rui. Wacht nog een week extra voor de zekerheid voordat je terugschakelt naar normaal legvoer.

Als je kip weer begint met leggen terwijl ze nog nieuwe pennen heeft, kun je geleidelijk terugschakelen. Meng dan 50/50 ruivoer met legvoer voor een paar weken. De keuze van het juiste voer per seizoen helpt je dit goed te timen.

Langere rui en zwakkere veren

Zonder extra eiwit duurt de rui gemakkelijk 2-4 weken langer dan normaal. Je kip ziet er maandenlang half kaal uit omdat nieuwe veren langzamer groeien. De nieuwe veren die wel groeien zijn vaak dunner, minder glanzend en breken sneller.

Kippen met een langdurige rui zijn gevoeliger voor kou en stress. Ze hebben ook meer moeite om hun lichaamstemperatuur op peil te houden, vooral tijdens koude nachten in het najaar en winter.

Later weer beginnen met leggen

Een kip die niet goed geruind heeft, begint vaak pas veel later weer met leggen. In plaats van na 8-10 weken kan het 4-5 maanden duren voordat ze weer regulair eieren legt. Dit betekent veel minder eieren gedurende de wintermaanden.

Slecht gerunde kippen hebben ook meer kans op gezondheidsproblemen omdat ze langer kwetsbaar zijn. Hun weerstand is lager en ze zijn gevoeliger voor parasieten en infecties tijdens de koude maanden.