Calcium en grit: wanneer hebben kippen het nodig?

Leggende hennen vanaf 20 weken

De grootste calciumbehoefte ontstaat zodra hennen beginnen te leggen, meestal rond de 20e levensweek. Elke eierschaal bestaat voor 95% uit calciumcarbonaat en een gemiddelde legkip gebruikt dagelijks 2-4 gram calcium voor één ei. Dit is een enorme hoeveelheid vergeleken met wat ze normaal via hun voer binnenkrijgen.

Je merkt dat jonge hennen vlak voor hun eerste eieren vaak onrustig worden en meer interesse tonen in kleine steentjes en schelpen. Deze natuurlijke drang is hun lichaam dat zich voorbereidt op de calciumintensieve legperiode.

Extra calciumbehoefte tijdens rui en stress

Tijdens de ruiperiode, meestal in het najaar, hebben kippen extra calcium nodig voor nieuwe verengroei. Ook tijdens stressvolle situaties zoals verhuizing, temperatuurwisselingen of ziekte kan de calciumbehoefte tijdelijk toenemen. Kippen die niet meer leggen of minder eieren produceren hebben minder calcium nodig dan volop leggende hennen.

Let erop dat hanen en niet-leggende hennen slechts een fractie van de calcium nodig hebben die leggende hennen gebruiken. Te veel calcium kan bij deze groepen juist schadelijk zijn.

Vertering in de spiermaag

Grit bestaat uit kleine, harde steentjes die kippen opslikken en in hun spiermaag verzamelen. Daar werken deze steentjes als 'maalstenen' die het voer fijnmalen tot verteerbare stukjes. Zonder grit kunnen kippen hun voer niet goed verwerken en krijgen ze voedingstekorten.

• Onoplosbare grit blijft permanent in de spiermaag
• Oplosbare grit levert extra mineralen tijdens het malen
• Kippen moeten regelmatig nieuwe grit opnemen
• Te weinig grit leidt tot slechte voerconversie

Verschil tussen oplosbare en onoplosbare grit

Onoplosbare grit, zoals granietsteen of kwarts, blijft lang in de spiermaag en helpt puur bij het malen. Oplosbare grit, zoals oesterschelpen of kalk, lost langzaam op en levert tegelijkertijd calcium. Voor optimale voervertering hebben kippen beide soorten nodig.

Problemen met eierschalen

Het eerste teken van calciumtekort zie je aan de eierschalen. Ze worden dunner, zachter of soms zelfs doorschijnend. Sommige eieren hebben helemaal geen schaal en komen als 'windeieren' uit de hen. Ook kunnen de schalen ruw en bobbelig worden of rare uitstulpingen krijgen.

• Eieren breken al bij het rapen
• Schalen buigen door als je erop drukt
• Schaalloze eieren in het legnest
• Vreemde kleuren of vlekken op de schaal
• Eieren die kleiner worden dan normaal

Gedragsveranderingen bij tekorten

Kippen met calciumtekort worden vaak slomer en zitten vaker stil. Ze kunnen hun eigen eieren gaan eten om calcium binnen te krijgen, wat een duidelijk alarmsignaal is. Bij grittekort zie je dat kippen moeite hebben met het verwerken van hun voer en vaak onverteerde graankorrels in hun uitwerpselen achterlaten.

Soms pikken kippen met calciumtekort aan cement, stenen of metalen voorwerpen. Dit geeft aan dat hun lichaam wanhopig calcium zoekt. Kippen die hun eigen eieren eten doen dit vaak uit calciumgebrek.

Aparte bakjes voor vrije keuze

Zet calcium altijd in een apart bakje neer, nooit door het gewone voer gemengd. Kippen hebben een natuurlijke regulatie die hen precies laat opnemen wat ze nodig hebben. Als je calcium door het voer mengt, kunnen ze deze dosering niet zelf bepalen en krijgen niet-leggende hennen te veel binnen.

Gebruik kleine, ondiepe bakjes die je dagelijks bijvult. Oesterschelpgrit is de meest gebruikte vorm omdat het zowel calcium levert als helpt bij de vertering. Zorg dat de bakjes droog blijven, want vochtige kalk kan gaan klonteren.

Juiste hoeveelheden en timing

• Leggende hennen: 2-4 gram calcium per dag
• Niet-leggende hennen: 0,5-1 gram calcium per dag
• Grit: 1-2 gram per kip per week
• Vervang bakjes elke 2-3 dagen
• Extra calcium tijdens legpiekperiodes

Begin met calciumsuppletie zodra hennen hun eerste eieren leggen. In de winter, als de meeste kippen minder leggen, kun je de beschikbare hoeveelheid verminderen. Natuurlijke calciumbronnen zoals oesterschelpen zijn meestal veiliger dan geconcentreerde calciumpreparaten.

Te veel calcium voor niet-leggende kippen

Een veel voorkomende fout is het geven van evenveel calcium aan alle kippen in de groep. Hanen, jonge hennen die nog niet leggen en oudere hennen in legpauze hebben veel minder calcium nodig. Te veel calcium blokkeert de opname van andere belangrijke mineralen zoals fosfor, magnesium en zink.

Dit kan leiden tot groeivertraging bij jonge dieren en gezondheidsproblemen zoals nierstenen. Als je gemengde groepen hebt met leggende en niet-leggende kippen, let dan extra op dat iedereen toegang heeft tot gewoon voer zonder extra calcium.

Verkeerde gritsoorten gebruiken

Niet alle kleine steentjes zijn geschikt als grit. Zand is te fijn, grind vaak te grof en scherpe steentjes kunnen de spiermaag beschadigen. Ook vogelzand uit de dierenwinkel is meestal te fijn voor kippen. Gebruik alleen speciaal kippengrit of oesterschelpgrit van betrouwbare leveranciers.

Bij kippen in vrije uitloop kan natuurlijk opgenomen grit soms voldoende zijn, maar controleer regelmatig of ze genoeg geschikte steentjes kunnen vinden.