De grootste fouten bij kippen voeren (en hoe je ze voorkomt)
De meeste voerfouten komen niet voort uit slordigheid maar uit goede bedoelingen: een extra schep graan, een handje brood, een bak die tot de rand gevuld is. Twee dingen gaan het vaakst mis. Graan of mix als basis geven — kippen vullen zich daarmee en eten minder legkorrel, waardoor er tekorten ontstaan die je pas maanden later ziet. En grit vergeten, terwijl kippen geen tanden hebben en hun voer in de spiermaag moeten malen. Hieronder de acht fouten die het meest voorkomen, met per fout wat er precies misgaat.
📌 In het kort
- Legkorrel hoort onbeperkt beschikbaar; graan is een traktatie, geen basis
- Zonder maagkiezel verteren kippen hun voer slecht, hoe goed dat voer ook is
- Legkorrel aan jonge kippen geeft te veel calcium en belast de nieren
- Snacks samen maximaal 10% van het rantsoen, brood en mais meegerekend
- Water is belangrijker dan voer — zonder drinken stoppen kippen met eten
Fout 1: graan of mix als basis geven
Dit is de meest voorkomende fout, en de meest onschuldig ogende. Kippen zijn dol op gemengd graan, dus een flinke schep lijkt goed bedoeld.
⚠️ Wat er misgaat
Graan bevat te weinig eiwit en heeft een ongunstige calcium-fosforverhouding. Belangrijker nog: kippen vullen zich er graag mee en eten daardoor minder legkorrel — het complete voer waar alle voedingsstoffen in zitten.
Het gevolg is verdunning van het rantsoen. Je kippen ogen maandenlang gezond, maar bouwen ondertussen tekorten op die zich later uiten in dunne eierschalen, doffe veren of verminderde leg.
Hoe het wel moet: legkorrel of legmeel is de basis, graan een traktatie. Houd snacks en graan samen op maximaal tien procent van het dagrantsoen — een klein handje graan per kip per dag is het maximum.
Zie kippenvoer kiezen en waarom kippen bepaalde delen uit voer selecteren.
Fout 2: grit vergeten
Kippen hebben geen tanden. Ze malen hun voer fijn in de spiermaag, en daarvoor hebben ze kleine steentjes nodig. Zonder die steentjes verteren ze hun voer slecht — hoe hoogwaardig het voer ook is.
⚠️ Twee soorten die vaak worden verward
Maagkiezel is onoplosbaar — granietzand of kwartsgrit. Dit helpt bij het malen van voer in de spiermaag en is de basis voor elke kip.
Oesterschelp is oplosbaar en levert calcium voor sterke eierschalen. Dat is iets heel anders, en het één vervangt het ander niet.
In de winkel wordt "grit" vaak als verzamelnaam gebruikt, waardoor mensen denken dat ze klaar zijn met één bakje. Controleer op de verpakking wat je precies koopt.
Hoe het wel moet: bied beide onbeperkt aan in aparte bakjes. Kippen reguleren zelf hoeveel ze opnemen. Kippen met vrije uitloop pikken vaak zelf steentjes op, maar in natte periodes of op zachte bodems vinden ze die minder — en kippen in een ren hebben het sowieso nodig.
Via deze link ontvangen we mogelijk een kleine commissie — zonder extra kosten voor jou.
Zie calcium en grit: wanneer hebben kippen het nodig en kunnen kippen te veel grit eten.
Fout 3: het verkeerde voer voor de leeftijd
⚠️ Legkorrel aan jonge kippen belast de nieren
Legkorrel bevat veel calcium voor de eierschaalvorming. Jonge dieren hebben dat niet nodig, en krijgen ze het langdurig binnen, dan is dat belastend voor de nieren.
Geef legvoer daarom pas vanaf het moment dat de kippen aan de leg gaan, doorgaans rond de achttien tot twintig weken. Daarvoor: kuikenvoer in de eerste weken, dan opfokvoer.
Het omgekeerde speelt ook. Hanen en kippen die niet meer leggen hebben dat hoge calciumgehalte niet nodig; voor hen bestaat onderhoudsvoer. En tijdens de rui verschuift de behoefte naar eiwit, omdat een veer voor bijna negentig procent uit eiwit bestaat.
Zie kuikens voeren: wat geef je wanneer, oudere kippen en rui en voeding.
Fout 4: te snel van voer wisselen
Van het ene merk of type naar het andere overstappen lijkt onschuldig, maar de darmflora van een kip heeft tijd nodig om te wennen. Een abrupte wissel geeft dunne mest en verminderde opname.
Hoe het wel moet: meng het oude en nieuwe voer gedurende zeven tot tien dagen, waarbij je het aandeel nieuw voer geleidelijk opvoert. Dat geldt ook bij de overstap van opfokvoer naar legvoer.
Fout 5: portioneren waar dat niet nodig is
Hier bestaat veel verwarring over, en het antwoord hangt af van het soort voer dat je geeft.
⚠️ Korrel en meel vragen om een andere aanpak
Legkorrel is tot één korrel geperst, waardoor een kip er niet de lekkerste stukjes uit kan pikken. Ze eet naar behoefte en reguleert zichzelf. Legkorrel mag dus onbeperkt beschikbaar zijn, bijvoorbeeld in een trapbak.
Legmeel en graanmix liggen anders: daar kunnen kippen wél uit selecteren. Ze pikken de lekkerste delen eruit en laten de rest liggen, met tekorten en vervetting als gevolg. Bij meel en mix is portioneren wel verstandig.
Waar het bij een volle bak wél om gaat: niet overvoeding, maar morsen en ongedierte. Voer dat naast de bak belandt of dagenlang blijft liggen, trekt muizen en ratten aan en wordt nat. Een goede voerbak lost dat op, geen kleinere portie.
Via deze link ontvangen we mogelijk een kleine commissie — zonder extra kosten voor jou.
Een volwassen kip eet gemiddeld 120 tot 150 gram per dag, afhankelijk van ras, seizoen en legfase. Gebruik dat als richtlijn om te controleren of het klopt, niet om af te meten. Zie op gevoel voeren of afmeten, beste voerbakken tegen morsen en de voedingscalculator.
Fout 6: te veel of verkeerde tussendoortjes
Snacks zijn leuk om te geven en kippen reageren er enthousiast op — precies daarom loopt het uit de hand.
De regel: alles wat geen compleet voer is telt samen mee, en dat totaal blijft onder de tien procent van het dagrantsoen. Brood, mais, keukenresten en graan vallen daar allemaal onder.
⚠️ Wat je beter niet geeft
Avocado bevat persine. Rauwe aardappel en groene delen bevatten solanine. Chocolade en suikerrijk voer zijn giftig. Gezouten of gekruid voedsel is te zout voor een kip. Beschimmeld voer in welke vorm dan ook.
Brood is niet giftig maar wel arm aan voedingsstoffen en relatief zout — een enkel klein stukje kan, als traktatie binnen die tien procent.
Zie tussendoortjes: wat is veilig, giftig eten voor kippen en wat gebeurt er bij te veel snacks.
Fout 7: bedorven voer laten liggen
Voer dat nat wordt gaat schimmelen, en schimmels in voer kunnen ernstige klachten geven. Dit speelt vooral bij herfstregens, bij een lekkend drinksysteem, of wanneer voer in een open bak buiten staat.
Hoe het wel moet: controleer dagelijks of het voer er normaal uitziet en ruikt. Muf, verkleurd of met schimmelplekjes betekent weggooien, niet uitzoeken. Vervang nat geworden voer binnen een dag, en bewaar de voorraad droog en afgesloten — dat houdt ook muizen buiten.
Zie wat gebeurt er bij oud of beschimmeld voer en hoe bewaar je kippenvoer.
Fout 8: water als bijzaak behandelen
Water is belangrijker dan voer, en het wordt het vaakst over het hoofd gezien. Krijgt een kip geen schoon water, dan stopt ze met eten en zakt de leg in.
⚠️ Drie dingen die misgaan
Vuil water. Bakjes waar algen in groeien of waar voer en mest in belanden. Dagelijks verversen en regelmatig schoonmaken.
Bevroren water. In de winter is een bevroren drinkbak binnen enkele uren een probleem. Controleer bij vorst twee keer per dag.
Te weinig drinkplaatsen. Eén bakje voor een grote groep betekent dat dominante hennen de anderen kunnen wegpesten. Reken op een drinkplaats per drie tot vier kippen, verspreid over verschillende plekken.
Zie hoeveel water drinkt een kip, beste drinksystemen en pikorde bij kippen.
Waaraan je ziet dat het misgaat
Voerfouten uiten zich zelden meteen. Dit zijn de signalen die er het eerst op wijzen.
- Dunne of zachte eierschalen — wijst op te weinig calcium, vaak door graanverdunning of ontbrekende oesterschelp
- Kippen die lui worden en dicht bij de voerbak blijven hangen in plaats van te scharrelen
- Een borstbeen dat je niet meer voelt door een vetlaag, of juist scherp aanvoelt bij ondervoeding
- Doffe veren en trage rui
- Natte mest — kan wijzen op slechte vertering of een te snelle voerwissel
- Agressie rond de voerbak — vaak te weinig voerplekken, niet te weinig voer
Zie te veel of te weinig voer herkennen, een te dikke kip en calciumtekort herkennen.
Zo voorkom je het meeste
- Legkorrel of legmeel als basis, passend bij de levensfase van je kippen.
- Maagkiezel én oesterschelp altijd beschikbaar in aparte bakjes.
- Snacks en graan samen onder de tien procent van het dagrantsoen.
- Vers water op meerdere plekken, dagelijks ververst en bij vorst tweemaal gecontroleerd.
- Een goede voerbak die morsen tegengaat en het voer droog houdt.
- Wissel geleidelijk van voer, over zeven tot tien dagen.
Pas de hoeveelheid aan op het seizoen: in de winter eten kippen ongeveer tien tot vijftien procent meer om op temperatuur te blijven. Zie voeren in winter versus zomer.
Artikel samenvatting
De meeste voerfouten bij kippen ontstaan uit goede bedoelingen. De grootste is graan of mix als basis geven: kippen vullen zich ermee en eten minder legkorrel, waardoor er tekorten ontstaan die pas maanden later zichtbaar worden. Houd graan en snacks samen onder de tien procent van het dagrantsoen. De tweede grote fout is grit vergeten — kippen hebben geen tanden en malen hun voer in de spiermaag, waarvoor ze maagkiezel nodig hebben. Dat is iets anders dan oesterschelp, dat calcium levert; bied beide onbeperkt aan in aparte bakjes. Let verder op het voer bij de leeftijd, want legkorrel aan jonge kippen geeft te veel calcium en belast de nieren. Legkorrel zelf mag onbeperkt beschikbaar zijn omdat kippen er niet uit kunnen selecteren; bij legmeel en graanmix ligt dat anders. En behandel water niet als bijzaak: zonder schoon drinkwater stoppen kippen met eten, en één drinkbak voor een grote groep betekent dat de laagste kippen in de pikorde worden weggepest.
Wil je precies weten hoeveel voer jouw kippen nodig hebben, per ras en per seizoen?
Gerelateerde artikelen
Veelgestelde vragen
Graan of mix als basis geven. Kippen zijn er dol op, maar graan bevat te weinig eiwit en heeft een ongunstige calcium-fosforverhouding. Belangrijker nog: kippen vullen zich ermee en eten daardoor minder legkorrel — het complete voer waar alles in zit. Zo verdunt het rantsoen en ontstaan er tekorten die pas maanden later zichtbaar worden in dunne eierschalen of doffe veren.
Ja. Legkorrel is tot één korrel geperst, waardoor een kip er niet de lekkerste stukjes uit kan pikken. Ze eet naar behoefte en reguleert zichzelf, gemiddeld 120 tot 150 gram per dag. Bij legmeel en graanmix ligt dat anders: daar kunnen kippen wél uit selecteren, en dan is portioneren verstandig. Het probleem van een volle bak is niet overvoeding maar morsen en ongedierte.
Ja, want kippen hebben geen tanden. Ze malen hun voer fijn in de spiermaag en hebben daarvoor kleine steentjes nodig. Zonder maagkiezel verteren ze slecht, hoe hoogwaardig het voer ook is. Let op dat maagkiezel en oesterschelp twee verschillende dingen zijn: het eerste helpt bij het malen, het tweede levert calcium. Bied beide onbeperkt aan in aparte bakjes.
Pas vanaf het moment dat ze aan de leg gaat, doorgaans rond de achttien tot twintig weken. Legkorrel bevat veel calcium voor de eierschaalvorming, en jonge dieren hebben dat niet nodig — krijgen ze het langdurig binnen, dan is dat belastend voor de nieren. Geef daarvoor kuikenvoer in de eerste weken en daarna opfokvoer.
Een klein handje per kip per dag is het maximum, en dat telt mee in de tienprocentregel: alles wat geen compleet voer is — graan, brood, mais, keukenresten — blijft samen onder de tien procent van het dagrantsoen. Gooi je er dagelijks een grote schep in, dan ontstaan er vroeg of laat tekorten, ook al zien je kippen er op het eerste oog gezond uit.
Een enkel klein stukje kan, maar reken het mee in de tien procent snacks. Brood is niet giftig maar wel arm aan voedingsstoffen en relatief zout, dus het verdringt voer dat je kip wél nodig heeft. Geef nooit gekruid of gezouten brood, en gooi beschimmeld brood weg in plaats van het aan de kippen te voeren.
Geleidelijk, over zeven tot tien dagen. Meng het oude en nieuwe voer en voer het aandeel nieuw voer stapsgewijs op. De darmflora heeft tijd nodig om te wennen; een abrupte wissel geeft dunne mest en verminderde opname. Dat geldt ook bij de overstap van opfokvoer naar legvoer.
Reken op één drinkplaats per drie tot vier kippen, verspreid over verschillende plekken. Met één bakje voor een grote groep kunnen dominante hennen de anderen wegpesten, vooral op warme dagen wanneer de behoefte toeneemt. Water is belangrijker dan voer: krijgt een kip geen schoon water, dan stopt ze met eten en zakt de leg in.
Dunne of zachte eierschalen wijzen op te weinig calcium. Kippen die lui worden en bij de bak blijven hangen in plaats van te scharrelen wijzen op te veel of te eenzijdig voer. Verder: een borstbeen dat je niet meer voelt, doffe veren, natte mest, en agressie rond de voerbak — dat laatste betekent meestal te weinig voerplekken, niet te weinig voer.
Afsluiting
De meeste voerfouten zijn te voorkomen met drie gewoontes: compleet voer als basis, grit en oesterschelp altijd beschikbaar, en snacks onder de tien procent. Blijf daarnaast kijken naar je kippen zelf — een gezonde kip is actief, heeft glanzende veren en vertoont natuurlijk scharrelgedrag. Verandert het eetgedrag plotseling, dan is het verstandig contact op te nemen met je dierenarts.